Τα σπίτια της Νάξου διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: τα αρχοντικά, τα λαϊκά και τους πύργους.

Τα αρχοντικά είναι τα σπίτια που βρίσκονται κυρίως μέσα στο κάστρο και ανήκαν σε πλούσιους και εμπόρους. Τα αρχοντικά έχουν συγκεκριμένη δόμηση. Έχουν κυρίως μία κεντρική σάλα και γύρω-γύρω βρίσκονται οι κάμαρες. Μερικά χαρακτηριστικά είναι τα μεγάλα δωμάτια, οι υψηλοί χώροι, τα υπόγεια και οι μεγάλοι τοίχοι.

Τα λαϊκά σπίτια είναι και η πιο διαδεδομένη μορφή κατοικίας. Αρχικά αποτελούνταν από ένα χώρο, αλλά αργότερα αναπτύχθηκαν χώροι με διαφορετικές λειτουργίες, όπως κουζίνα, καθημερινό δωμάτιο, κοτέτσι, αυλή κ.α. Αργότερα συναντά κανείς ένα δωμάτιο ίσως πάνω από το δρόμο ή πάνω από ένα γειτονικό σπίτι. Λόγω έλλειψης χώρου στο νησί τα σπίτια είναι πολύ κοντά. Όλοι οι χώροι είναι κοντά ο ένας με τον άλλον και είναι έτσι διαμορφωμένοι, ώστε να εξυπηρετούν τις ανάγκες της οικογένειας. Σημαντικό ρόλο παίζει το μαγειρείο με το τζάκι.

Σχετικά με τους πύργους σώζονται περισσότεροι από τριάντα σήμερα. Για την εποχή τους είχαν το ρόλο της κυριαρχίας των Βενετών στους ντόπιους, ήταν πύργοι-μοναστήρια και είχαν αμυντικό χαρακτήρα ή ήταν εξοχικές κατοικίες των Βενετών.

Οι πύργοι είχαν βοηθητικούς και αποθηκευτικούς χώρους αλλά και στάβλους. Ήταν δυτικής και κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής διότι κατασκευάστηκαν μεν για να στεγάσουν τους Φράγκους αλλά κατασκευάστηκαν από ντόπιους τεχνίτες. Υπήρχαν αποθήκες για τη σοδειά και μεγάλη κάμαρα για υποδοχή, η οποία με τα χρόνια εκτείνεται σε περισσότερους ορόφους. Εξωτερικά υπάρχει μία πέτρινη σκάλα που οδηγεί στον εξώστη του πρώτου ορόφου όπου υπάρχει η κύρια είσοδος. Σε ορισμένους πύργους η σκάλα δε φτάνει μέχρι την είσοδο αλλά σταματά σε αρκετή απόσταση και συνεχίζεται με μία ξύλινη εξέδρα-γέφυρα, που ανέβαινε, κάθε φορά που επιδρομείς απειλούσαν την ασφάλεια του πύργου.

Όλοι οι πύργοι έχουν το χρώμα της πέτρας και του χώματος και ταιριάζουν έτσι στο φυσικό περιβάλλον. Τα παράθυρα και οι πόρτες διακοσμούν με ένα μοναδικό τρόπο τους πύργους.

Πηγή : http://www.greece-ferries.com