Η ρακή αποτελεί δυνατό οινοπνευματώδες ποτό που παράγεται από την απόσταξη πρώτων υλών , όπως είναι τα στέμφυλα του σταφυλιού. Αφού τελειώσει ο τρύγος, στα τέλη Σεπτεμβρίου γίνεται το ρακιτζό, μια διαδικασία που έχει χαρακτήρα γιορτής στο σύνολο των χωριών της Νάξους. Οι οικογένειες συγκεντρώνονται στο σπίτι όπου υπάρχει το ρακοκάζανο, για να παρακολουθήσουν τόσο την διαδικασία παραγωγής της ρακής όσο και να γευτούν την φρέσκια και δυνατή μυρωδιά της.
Ολα τυρούνται σύμφωνα με την παράδοση. Μετά το πάτημα των σταφυλιών τα στέμφυλα στραγγίζονται. Στη συνέχεια μπαίνουν στο χάλκινο καζάνι (ρακοκάζανο). Όταν κλείσει το καπάκι του καζανιού αρχίζει το βράσιμο. Όταν η θερμοκρασία φθάσει περίπου στους 70 βαθμούς κελσίου το αλκοόλ που παράγεται εξατμίζεται από το καζάνι και περνά σαν ατμός στον «λουλά», που είναι μέσα σε ένα μεγάλο δοχείο με νερό (ψύκτης). Οι ατμοί υδροποιούνται και βγάζουν την ρακή (απόσταγμα). Τα ρακοκάζανα στήνονται σε ανοικτούς χώρους με πρόχειρες στέγες για προφύλαξη από τον καιρό.
Μετά την πρώτη ρακή που θα αποσταχθεί και αφού έχουν στρωθεί τα τραπέζια, ξεκινάει το γλέντι.

Κείμενο του Δημήτρη Καρποντίνη